چاپ
افراد درون یك شبکه، با دیگر افراد درون و بیرون آن شبکه دارای دو گونه از روابط اجتماعی هستند.پیوند های قوی و پیوند های ظریف. ارتباطات قوی مانند آنچه بین دو نفر در درون یك گروه اجتماعی وجود دارد. این روابط، عاطفی، عمیق، دائمی و چند لایه است چیزی مانند آنچه كه در بین اعضای خانواده، دوستان، رفقا و همكاران وجود دارد. پیوندها یا روابط ظریف بین هر كدام از افراد واحد اجتماعی با افراد بیرون از این واحد اجتماعی وجود دارند. این نوع ارتباط به نظر عاطفی، عمیق و دائمی نیست و محدود به یكسری پیوندهای اندك است.
پیوندهای ظریف، اشخاص كانونی را قادر میسازد كه به برخی پیوندهای كوچكتر شبکه ای دسترسی پیدا كرده و از این طریق بتوانند به بخشهای درونی و بیرونی ساختار شبكه وصل شوند، در صورتیكه این امر برای دیگران مستقیماً قابل دستیابی نیست. پیوندهای ظریف غالباً به مثابه پلی برای سایرینی است كه به گروه وصل نیستند. این پیوندها، توسعه و پیشرفت شبكههای متنوع و بیشتری را فراهم میسازند، و باعث دسترسی شخص به اطلاعات، آراء و عقاید مفید و مهم و منابع تاثیرگذار میشوند.
در مقابل، هر چیز مفیدی مانند اطلاعات، منابع و تواناییها، كه درون یك شبکه وجود دارد توسط پیوندهای عمیقی به مانند آنچه كه در بین تمامی افراد درون شبکه وجود دارد به هم مرتبط میشود و امكان همپوشانی این پیوندها را افزایش میدهد. البته، پیوندهای قوی كمتر حامل اطلاعات جدید و نوین هستند تا پیوندهای ظریف، اما درعین حال آنها توانایی بیشتری در انسجام بخشیدن و اعتمادسازی بین اعضای گروه دارند. این هنجارهای شبكهای میتوانند بر احتمال كنشگری افراد نیز تاثیرگذار باشد.
بنابراین، پیوندهای محكم، ابزاری برای بسیج دیگر كنشگران هستند. در جنبش های اجتماعی پویایی درون شبکه و بین شبکهای موقعیتی كلیدی در ساختار شبكهها ایجاد میکند كه در آن، روزنههای ساختاری بین شبکه های ارتباط نایافته ایجاد خواهد شد که امکانات و منابع جدیدی را برای آنها فراهم میکند. به این ترتیب دسترسی منحصر بفرد و سریعی به اطلاعات ایجاد میشود و اشراف بیشتری به سرتاسر سیستم اجتماعی به وجود میآید. بار روزنههای ساختاری، همچنین منبع مهم هویت سازمانی و حمایت اجتماعی برای شبکهها و اعضای آنها در جنبشهای اجتماعی هستند.
علیرغم فصل مشترکهای بسیاری که در تعاریف شبکهها مطرح شده، شبکهها را میتوان از نظر ویژگیهای متنوع آنها به چندین دسته تقسیم کرد. شبکهها برحسب نوع به: دو گروه رسمی و غیر رسمی؛ برحسب اندازه به محدود، گسترده؛ برحسب ابعاد به خانوادگی، منطقهای، ملی، جهانی، برحسب ساختار به باز و بسته، انبوه و پراکنده، همگن و ناهمگن تقسیم میشوند. به اختصار توضیحاتی در باره شبکه هایی که هر فرد خود آگاه یا نا خود آگاه درون آنها قرار دارد و در جنبش های اجتماعی همه یا بخشی از آنها را به سود جنبش فعال می کند می پردازیم.
حضور خود آگاه یا ناخودآگاه در شبکه ها به واسطه آن است که جنبش های اجتماعی به جنبش های سبک زندگی شهرت یافته اند، یعنی در جریان زندگی روزمره و به عنوان بخش مهمی از انتخاب های روزانه افراد روش زندگی افراد را تحت تاثیر قرار داده و آنهارا هضم می کند. ویژگیهای مهم برخی از فعالترین این شبکه ها در جنبش های اجتماعی را بررسی میکنیم.
- شبکه روابط خانوادگی:
خانه یک خانواده به عنوان محلی که در آن روابط اجتماعی برپایه اعتماد و رابطه متقابل عمل می کنند شبکه مهمی را تشکیل می دهد که غالباً رفاه یا رشد همه اعضا خصوصا کودک را تامین می کند. در درون شبکه هر خانواده کیفیت روابط بیش ازکمیت آن اهمیت دارد. در واقع اغلب اولین شبکه های اجتماعی که در جنبش به صورت گسترده فعال می شوند، شبکه های خانوادگی هستند زیرا اعتماد و ارزش های مشترک پیشینی امکان فعال شدن شبکه را در جنبش فراهم می سازد .همه ما شب ها بدون نگرانی در کنار خانواده خود الله اکبر گفته ایم، همه ما با دیگر اعضای خانواده خود در اعتراضات خیابانی شرکت کرده ایم و در مواردی علیرغم حضور و عضویت در دیگر شبکه ها ترجیح داده ایم به اتفاق اعضای خانواده در این فعالیت های جمعی شرکت کنیم.
شبکه روابط خانوادگی منحصر به نزدیکانی که با ما در یک خانه زندگی می کنند نیست بلکه فراتر از آن شامل شبکه اعضای خانواده یا خویشاوندانی که خارج از خانه ما زندگی می کنند نیز می شود. ویژگی های شبکه های خانوادگی بیرون از خانه نظیر اندازه شبکه، تراکم و نزدیک بودن آن بهترین شاخصها برای شناسایی اثرات و اهمیت آنان به شمار می رود . گاه در درون یک خانواده همزمان چند شبکه فعال می شوند مثلا اعضای خانواده بر حسب جنسیت یا گروه سنی شبکه های مستقلی را ایجاد و در جنبش اجتماعی فعال می شوند.
امیدوارم در ادامه این یادداشت ها در باره تاثیر جنبش های اجتماعی جدید بر شکاف های نسلی توضیحاتی ارائه شود و در اینجا به اختصار یاد آور می شوم که اگرچه به طور کلی در همه جنبش های اجتماعی نسل های مختلفی حضور دارند اما در جنبش های اجتماعی قدیم این رابطه یک سویه بوده و قدیمی ها منتقل کننده تجربه به جوانترها بوده و گروه اول فعال و منتقل کننده و گروه دوم منفعل و پذیرنده بوده اما در جنبش های اجتماعی جدید رابطه نسل ها متقابل بوده و قدیمی ها و جدیدی ها در ارتباط متقابل با یکدیگر هر یک چیزی برای ارائه به دیگری دارند. قدیمی ها منتقل کننده تجربه و تعدیل کننده جوانترها هستند و در مقابل جوانترها گشاینده سپهر جدید و افق های تازه پیش روی بزرگترها میباشند.
- شبکه روابط دوستان ، نزدیکان و همسایگان:
شبکه محله یا شبکه دوستان از دیگر انواع شبکه های اجتماعی است که بر اساس تجارب قبلی زمینه های شکل گیری آن به وجود آمده و سپس در جنبش های اجتماعی فعال شده است.همه ما هر روزه فعالیت های غیررسمی در فضاهای عمومی و گروهی مشخصی را تجربه می کنیم . مثلا به صورت ماهیانه یا بیشتر اوقات در طول یک سال:
- دوستان را ملاقات کرده یا دوستان از ما دیدن می کنند.
- از همسایگان دیدن کرده یا همسایگان به ما سر می زنند
- در فضاهای عمومی مثل رستوران ،قهوه خانه ،کلوپ اجتماعی، ورزشی یاهنری ، سینما یا تئاتر حضور پیدا می کنیم.
- در یک امر خیر مشارکت می کنیم
اگر چه همه این شبکه ها لزوما ً در جنبش اجتماعی درگیر نمی شوند اما به ما اطلاعات بیشتری برای ایجاد شبکه های جدید ، می دهند.
- شبکه روابط در محیط کار:
محیط کار نیز به عنوان محلی که در آن دوستی و دیگر انواع رابطه های مبتنی بر اعتماد و حس تعلق ممکن است شکل بگیردحامل شبکه های گسترده ای از همکاران است. اهمیت محیط کار در زندگی مدرن غیر قابل انکار بوده و روابط حاصل از آن نیز بیشتر اوقات می تواند بسیار غنی و حول محور هایی بسیار وسیع از امور حرفه ای و تخصصی تا صنفی و سیاسی و نهایتا بر محور منافع اجتماعی و حتی طبقاتی شکل گیرد.
- آیا همکاران شما دوستان شما نیز هستند؟
- آیا احساس می کنید در محل کار ، بخشی از یک تیم یا شبکه هستید؟
- شبکه روابط مدنی غیرگروهی:
همانند شبکه های قابل شناسایی دوستان، خانواده و همسایه ها، بخشی از روابط ما حاصل حضور بی واسطه در جامعه است .مثلا امضاء یك قرارداد ، ملاقات با یک نماینده ، نوشتن نامه به نهادهای مختلف رسمی و غیر رسمی ، حضور در یک جلسه اعتراض ، نوشتن نامه یا مقاله به یک روزنامه یا مجله ، همه اینها و بسیاری موارد دیگر ما را وارد شبکه های جدیدی از روابط می کند که ممکن است در جنبش اجتماعی فعال یا مضمحل شوند.بخشی از این شبکه ها سیاسی و بخش بزرگتری غیر سیاسی هستند.
- شبکه روابط مدنی گروهی:
عضویت در انواع سازمانها مثل انجمن های اولیاء و مربیان، گروه های زنان، احزاب سیاسی و گروه های اجتماعی و عضویت درمجامع و سازمان های مجازی که غالباً دربردارنده هیچ تماس رو در رویی نبوده و یا میزان کمی از روابط رودررو در آن وجود دارد همه و همه ما را وارد شبکه های گسترده ای می کند که مستعد فعال شدن در جنبش های اجتماعی هستند.
الگوهای درحال تغییر فعالیت مدنی و توجه به راه های جدید فعالیت مدنی جوامع امروز را مستعد ایجاد و گسترش شبکه های اجتماعی در سطحی غیر قابل کنترل نموده است.) 60( شما به کدامیک از گروههای زیر تعلق داشته یا عضویت دارید؟ انجمن مدرسه، انجمن های ادبی یا فرهنگی، احزاب سیاسی، انجمن های غیر دولتی، مجامع صنفی و حرفه ای، و...عضویت یا همکاری با هر یک از این انجمن ها و گروهها ما را وارد شبکه های جدیدی می کند که در مقایسه با انواع شبکه های پیشین بسیار منظم تر فعالیت می کنند.
در واقع کیفیت روابط شبکه ای در امکان بقا و پایداری شبکه نقش مهمی ایفا می کند .شرکت در کارهای مدنی و فعالیت های گروهی ، مشارکت در کنش های جمعی و همکاری با گروه های اجتماعی ،احزاب سیاسی، اتحادیه های تجاری ،انجمن های زیست محیطی که اغلب داوطلبانه نیز می باشد ، روابط گسترده و جدیدی را ایجاد می کند که در نهایت شبکه های اجتماعی متنوع را ایجاد خواهد کرد.
بار دیگر تجربه خود را در جنبش سبز مرور کنیم . برای مشارکت در کنش های جمعی جنبش سبز تا چه حد فردی و تا چه میزان در شبکه یا شبکه ها فعالیت کرده اید؟ شبکه هایی که به واسطه آنها در راه سبز امید فعال بوده اید شامل کدامیک از انواع شبکه ها بودهاند؟ شبکه های خانوادگی ،شبکه روابط دوستان و همسایگان ، شبکه همکاران، شبکه روابط مدنی غیر گروهی یا شبکه روابط مدنی حزبی و گروهی؟ به نظر شما سهم کدامیک از انواع شبکه ها در جنبش سبز بیشتر بوده است؟
در آینده سهم کدامیک از انواع شبکه ها در راه سبز امید افزایش خواهد یافت؟ فکر می کنید در آینده امکان فعال شدن در کدامیک از شبکه ها را دارید؟ آیا تعارضی بین فعالیت در احزاب ، گروهها و خرده جنبش ها با عضویت در شبکه های جنبش وجود دارد؟آیا برای فعال شدن در شبکه های جنبش سبز باید لزوما عضو فعال احزاب ،گروهها یا دیگر خرده جنبش ها بود؟ در ادامه این مجموعه مباحث تلاش می شود تا در حد وسع به این سئوالات پاسخ داده شود.
فیس بوک
بالاترین
دنباله
خبر خوان (آر-اس-اس)