شبكه‌های اجتماعی مختلط، با وابستگی‌های چندگانه

مشاركت در شبكه‌های جنبش لزوماً منحصر به افراد منفرد و اعضای سازمان‌های متشكل و خرده جنبش‌ها نیست، بلكه گروه قابل توجهی از علاقه‌مندان به مشاركت در جنبش ممكن است با وابستگی‌های چندگانه سازمانی و انفرادی سرمایه قابل توجهی برای جنبش محسوب شوند.

این گروه افراد با عضویت در شبكه‌های مختلف حلقه‌های ارتباطی جنبش را تكثیر می‌كنند و به این ترتیب امكان انتشار و تبادل اطلاعات و بسیج منابع جنبش را بهتر مهیا می‌كنند. پر واضح است كه حضور افراد در انواع شبكه‌ها به تنوع پیوندها از پیوندهای كاملاً سیاسی تا پیوندهای یا ابعاد خصوصیتر منجر خواهد شد. به عنوان مثال افرادی كه از یك سو در شبكه روابط خانوادگی قرار دارند و از سوی دیگر در شبكه روابط سازمانی و حزبی به طور قطع به عنوان حلقه ارتباطی مؤثری بین نهاد خانواده و نهادهای حزبی و مدنی فعالیت خواهند كرد.

بنابراین همپوشانی شبكه‌ها در جنبش نباید به عنوان نقطه ضعف آن قلمداد شود، بلكه برعكس این امر به انعطاف‌پذیری شبكه‌ها منجر خواهد شد. به عبارت دیگر وابستگی‌های چندگانه شبكه، مدلی از شبكه‌های جنبش را به وجود می‌آورد كه در آن آنچه بر شبكه‌ها حاكم است آزادی افراد برای برقراری انواع مختلف روابط با طیفی از گروه‌ها است و نه یك سازمان منفرد‌، مقتدر كه استعداد تبدیل شدن به یك فرقه را دارد.

وابستگی به هسته‌های مختلف در شبكه جنبش‌های اجتماعی نه درتعارض با یكدیگر قرار دارند و نه انحصاری‌اند، بلكه در چارچوب اهداف جنبش كاملاً با یكدیگر سازگار هستند. به عبارت دیگر بر خلاف سازمان‌های هرمی كه تداخل و هم‌پوشانی در آن‌ها نقطه ضعف محسوب می‌شود‌، در سازمان شبكه‌ای جنبش، وابستگی‌های چندگانه و متعدد قوت محسوب شده و بر كارآیی حامیان جنبش می‌افزاید، زیرا:

با توجه به حوزه‌های متنوع سیاسی، اقتصادی‌، اجتماعی‌، خدماتی و فرهنگی مورد مداخله جنبش وابستگی به شبكه‌های مختلف امكان تحرك و مشاركت افراد را در این حوزه‌ها فراهم می‌سازد. حضور مشاركت كنندگان در شبكه‌های مختلف‌، پیوندهای گسترده‌تری را برای جنبش ایجاد كرده و به این ترتیب تنوع تماس‌ها و ارتباطات به عنوان سرمایه‌، قدرت جنبش را افزایش می‌دهد.

تنوع و تعدد پیوندها در شبكه‌های مختلف چرخش آزاد اطلاعات و درنتیجه فرآیند تصمیم‌گیری جمعی را تقویت می‌كند. از آنجا كه هماهنگی‌های رسمی در جنبش‌های اجتماعی به حداقل می‌رسد، با افزایش پیوندها در شبكه‌های مختلف روابط غیر رسمی بین فعالان جنبش و رهبران تقویت می‌شود.

تنوع و تكثر پیوندها با عضویت مشاركت‌كنندگان جنبش در شبكه‌های مختلف، سرمایه اجتماعی و در نتیجه اعتماد متقابل را تقویت و درنتیجه كنش جمعی را تسهیل می‌كند.